Από το γαλλικό σωφέρ, ο οδηγός του αυτοκινήτου. Έτσι τον λέγαμε, όταν ήμασταν μικροί «σωφέρη» επειδή έτσι ακούγαμε. Μερικοί, πιο γραμματισμένοι, τον έλεγαν σωφέρ, αποδίδοντας σωστά την αντίστοιχη γαλλική λέξη. Και δεν ήταν η μόνη παραποιημένη. Παππούδες και γονείς, με ελάχιστες (ή και καθόλου) γραμματικές γνώσεις, παραποιούσαν το παράθυρο σε πανεθύρι, την πατάτα σε μπατάκα, το φασόλι σε φασούλι, τη βενζίνη σε βενζίνα και το μακαρόνι σε μακαρούνι.
Διορθώσαμε το λεξιλόγιό μας πρώτα στο Δημοτικό Σχολείο, με την επιμονή των δασκάλων κι’ έπειτα στο Γυμνάσιο της Καλαμάτας. Εκεί μάθαμε να μιλάμε στον πληθυντικό, γιατί το «σαβουάρ βιβρ» ήταν άγνωστο στο χωριό. Κι’ όμως το χωριό μας βρισκόταν σε καλύτερη κατάσταση από άλλα χωριά, για τον εξής λόγο: Στο Σχολαρχείο (που υπήρχε στο χωριό, από το 1893) ήταν πολύ αυστηρές οι εισαγωγικές εξετάσεις. Όταν το 1925 έγινε Σχολάρχης ο συγχωριανός μας φιλόλογος Παναγιώτης Γεωργούντζος, έπεισε τους γονείς να στείλουν όλα τα παιδιά, αγόρια και κορίτσια στις εισαγωγικές. Πρωτοτύπησε και εισήγαγε όλα τα παιδιά, με αποτέλεσμα να καταστεί το Σχολαρχείο του χωριού πρώτο σε όλη τη Μεσσηνία.
Η φιλοσοφία του Γεωργούντζου ήταν ότι πρέπει το χωριό να αποκτήσει εγγράμματες μητέρες. Υποστήριζε, ότι και ένα μόνο χρόνο να παρέμεναν τα κορίτσια, θα μάθαιναν κάτι παραπάνω και θα ενδιαφέρονταν να μιλούν καλύτερα ως «γραμματισμένες». Και είχε δίκιο. Οι κοπέλες αυτές, απόφοιτες στα 14 χρόνια τους και λίγο αργότερα παντρεμένες και μητέρες, θα μάθαιναν τα παιδιά τους να μιλούν καλύτερα. Ο Γεωργούντζος, αν και ανήκε στο συντηρητικό χώρο, εδώ φάνηκε προοδευτικός. Είχε και μία σημαντική εξέλιξη. Γυμνασιάρχης στην Καλαμάτα, Επιθεωρητής Μέσης Εκπαίδευσης στην Φλώρινα, Γενικός Επιθεωρητής σε όλη την Ελλάδα. Ανώτατος Εκπαιδευτικός Σύμβουλος στο Υπουργείο Παιδείας και πρόεδρος του Συμβουλίου. Άφησε εποχή στην Εκπαίδευση και έκανε καλό στο χωριό του.
Είπα κάτι για τα άλλα χωριά, χωρίς να τα υποτιμώ. Σε πολλά, ιδίως στα ορεινά, τα κορίτσια δεν πήγαιναν στο σχολείο, κι’ αν ξεκινούσαν, σταματούσαν μετά από 2 ή 3 τάξεις. Το λεξιλόγιο και η προφορά τους ήταν ιδιόμορφα. Μου διηγήθηκαν για δύο γυναίκες το εξής περιστατικό. Ένα μικρό παιδί ανέβηκε στο παράθυρο και η μάνα του φώναξε «γιουρούστα δώθενε, μην πέσεις». Η άλλη, πιο προσεκτική, το παρατήρησε, λέγοντας «μίλα καλύτερα στο παιδί, πες του μέρια παρέκει». Και δεν έφταιγαν σε τίποτε. Η σκληρή ζωή και η αδιαφορία των γονέων τις κρατούσαν στο σπίτι, όπου όμως εξελίσσονταν σε άφθαρτες νοικοκυρές.
Υ.Γ. Έγραψα τα παραπάνω με ενθουσιασμό για το παρελθόν και αρκετό φόβο για τα σημερινά χρόνια κατά τα οποία η γλώσσα διολισθαίνει προς το χειρότερο, παρά την ύπαρξη σπουδών και τίτλων.
